ศูนย์รวมประวัติศาสตร์ แหล่งเรียนรู้ และวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น
อำเภอเกาะคาตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2457 แต่เดิมมีชื่อว่า อำเภอสบยาว เนื่องจากที่ตั้งอำเภอเดิมตั้งอยู่บริเวณที่ลำน้ำแม่ยาวไหลมาบรรจบกับแม่น้ำวัง อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเกาะคาปัจจุบันไปทางทิศเหนือ 1 กิโลเมตร คำว่า "บรรจบ" ชาวบ้านพื้นเมืองเรียกว่า "สบ" จึงขนานนามว่า "อำเภอสบยาว" ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2459 ทางราชการได้เปลี่ยนชื่ออำเภอสบยาวเป็น อำเภอเกาะคา เพราะที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ในเขตตำบลเกาะคา
คำว่า "เกาะคา" มีประวัติความเป็นมาคือ บริเวณที่ตั้งตำบลแต่เดิมเป็นทางน้ำของลำน้ำแม่ยาว ซึ่งไหลมาจากทิวเขาขุนตาล (เขาผีปันน้ำ) เขตติดต่อกับจังหวัดลำพูน ผ่านตำบลใหม่พัฒนาและตำบลไหล่หินมาบรรจบกับแม่น้ำวังที่ตำบลเกาะคา ครั้นนานเข้าน้ำได้พัดเอาตะกอนดิน หิน และทราย มากองรวมกันจนกลายเป็นสันดอนทรายขึ้น (สันดอนทราย ชาวบ้านพื้นเมืองเรียกว่า เกาะ) ภายหลังลำน้ำแม่ยาวได้เปลี่ยนทางเดินของร่องน้ำทำให้เกิดสันดอนทรายเป็นบริเวณกว้าง แล้วกลายสภาพเป็นพื้นดินปนทรายซึ่งมีหญ้าคาขึ้นงอกงามเต็มที่ เมื่อมีชาวบ้านไปตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนในบริเวณดังกล่าว ชาวบ้านจึงเรียกว่า "เกาะคา"
วันที่ 23 ธันวาคม 2460 โอนพื้นที่ตำบลเสริมซ้าย ตำบลเสริมขวา ตำบลทุ่งงาม อำเภอสบปราบ ไปขึ้นกับ อำเภอเกาะคา และยุบอำเภอสบปราบ เป็น กิ่งอำเภอสบปราบ ให้มีเขตการปกครองรวม 3 ตำบล คือ ตำบลสบปราบ ตำบลสมัย และตำบลแม่กัวะ ขึ้นกับอำเภอเกาะคา[1]
วันที่ 10 มีนาคม 2496 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสบปราบ อำเภอเกาะคา เป็น อำเภอสบปราบ[2]
วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลเกาะคา ในท้องที่บางส่วนของตำบลเกาะคา[3]
วันที่ 15 สิงหาคม 2504 ตั้งตำบลลำปางหลวง แยกออกจากตำบลเกาะคา ตั้งตำบลวังพร้าว แยกออกจากตำบลเกาะคา[4]
วันที่ 5 ธันวาคม 2504 โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลวังพร้าว ไปตั้งเป็นหมู่ 14 ของตำบลเกาะคา และโอนพื้นที่หมู่ 23 (ในขณะนั้น) ของตำบลเกาะคา ไปตั้งเป็นหมู่ 4 ของตำบลวังพร้าว[5]
วันที่ 24 สิงหาคม 2514 แยกพื้นที่ตำบลทุ่งงาม ตำบลเสริมขวา และตำบลเสริมซ้าย อำเภอเกาะคา ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอเสริมงาม ขึ้นกับอำเภอเกาะคา[6]
วันที่ 24 กรกฎาคม 2516 ตั้งตำบลศาลา แยกออกจากตำบลเกาะคา[7]
วันที่ 13 ธันวาคม 2516 จัดตั้งสภาตำบลลำปางหลวง ในท้องที่ตำบลลำปางหลวงทั้งตำบล
วันที่ 21 สิงหาคม 2518 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเสริมงาม อำเภอเกาะคา เป็น อำเภอเสริมงาม[8]
วันที่ 12 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลนาแส่ง แยกออกจากตำบลนาแก้ว[9]
วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2534 ตั้งตำบลท่าผา แยกออกจากตำบลเกาะคา[10]
วันที่ 22 ธันวาคม 2536 ตั้งตำบลใหม่พัฒนา แยกออกจากตำบลไหล่หิน[11]
| ชื่อแผน / สาระสำคัญ (ย่อ) | รูปแบบการสอน | ตัวชี้วัด | ผู้จัดทำ / อ้างอิงวัฒนธรรม | จัดการ |
|---|---|---|---|---|
|
ประวัติศาสตร์ในชุมชนท่าแหน
นักเรียนสามารถสืบค้นประวัติความเป็นมาของวัดในชุมชนของตนเองได้
|
Competency-Based & Concept-Based Learning | ส 4.1 ป.6/1 | เพชรไพริณ สร้อยพาน อ้างอิง: ไหว้พระ 5 วัด จังหวัดลำปาง | |
|
ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ ศรัทธาแห่งล้านนาและอัตลักษณ์ชุมชน
ประเพณีสรงน้ำพระธาตุเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญของชาวล้านนา มีความเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา ความเชื่อเรื่องพระธาตุประจำปีเกิด และวิถีชีวิตของชุมชน การสืบทอดประเพณีดังกล่าวสะท้อนให้เห็นพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ความศรัทธา ความสามัคคี และอัตลักษณ์ของชุมชนล้านนาที่สืบต่อกันมาหลายร้อยปี
|
Problem-Based Learning (PBL) | ส 4.3 ม.2/1 | ชยุตพงศ์ ชัยแก้ว อ้างอิง: ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ : ศรัทธาแห่งล้านนาที่เชื่อมโยงผู้คน วัด และชุมชน | |
|
ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) ร่องรอยการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมในล้านนา
ข้าวเงี้ยว หรือ ข้าวกั้นจิ้น เป็นอาหารพื้นบ้านล้านนาที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมไทใหญ่ (เงี้ยว) ซึ่งเข้ามาตั้งถิ่นฐานและติดต่อค้าขายในดินแดนล้านนาในอดีต อาหารชนิดนี้สะท้อนให้เห็นถึงการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม การปรับตัวของผู้คน และพัฒนาการทางสังคมของล้านนา โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดลำปางที่เป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างล้านนาและรัฐฉาน
การศึกษาข้าวเงี้ยวจึงเป็นการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ผ่านวัฒนธรรมอาหาร ซึ่งช่วยให้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน สังคม และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
|
5E (Inquiry-Based Learning) | ส 4.3 ม.2/1 | ชยุตพงศ์ ชัยแก้ว อ้างอิง: ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) อาหารพื้นเมืองล้านนาที่ทรงคุณค่า | |
|
ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) ภูมิปัญญาอาหารล้านนา
ข้าวเงี้ยว หรือข้าวกั้นจิ้น เป็นอาหารพื้นบ้านของชาวล้านนาที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมไทใหญ่ (เงี้ยว) สะท้อนภูมิปัญญาการใช้วัตถุดิบในท้องถิ่น การถนอมอาหาร และวิถีชีวิตของผู้คนในอดีต จนกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
|
GPAS 5 Steps | ส 4.3 ป.4/3 | ชยุตพงศ์ ชัยแก้ว อ้างอิง: ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) อาหารพื้นเมืองล้านนาที่ทรงคุณค่า |