อำเภอเกาะคา

ศูนย์รวมประวัติศาสตร์ แหล่งเรียนรู้ และวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น

วัฒนธรรมร่วม 7 เรื่อง
แหล่งเรียนรู้ 19 แห่ง
โรงเรียนในโครงการ 15 โรง
แผนที่แหล่งเรียนรู้สำคัญ
เส้นเวลา (Timeline)
ปี พ.ศ. -
แหล่งเรียนรู้: เขาส่องกระจก ถ้ำผาบ่อง
ปี พ.ศ. 2014
แหล่งเรียนรู้: วัดไหล่หินหลวง (วัดเสลารัตนปัพพะตาราม)
ปี พ.ศ. 2050
แหล่งเรียนรู้: วัดพระธาตุจอมปิง
ปี พ.ศ. 2160
แหล่งเรียนรู้: วัดวังพร้าว
ปี พ.ศ. 2275
แหล่งเรียนรู้: วัดพระธาตุลำปางหลวง
ปี พ.ศ. 2450
แหล่งเรียนรู้: วัดพระธาตุดอยฮาง
ปี พ.ศ. 2457
ก่อตั้งเกาะคา
ปี พ.ศ. 2459
แหล่งเรียนรู้: วัดศาลาบัวบกเป็นศาสนสถานเก่าแก่ (สร้าง พ.ศ.2459) ในอำเภอเกาะคา จ.ลำปาง มี
ปี พ.ศ. 2459
แหล่งเรียนรู้: วัดศาลาบัวบก : ศูนย์รวมจิตใจและภูมิปัญญาชุมชนลำปาง
ปี พ.ศ. 2459
แหล่งเรียนรู้: วัดศาลาบัวบก
ปี พ.ศ. 2460
แหล่งเรียนรู้: วัดศาลาไชย
ปี พ.ศ. 2464
โรงเรียน: ชุมชนวัดพระธาตุลำปางหลวง
ปี พ.ศ. 2468
โรงเรียน: บ้านสองแควใต้
ปี พ.ศ. 2468
โรงเรียน: บ้านจอมปิง
ปี พ.ศ. 2480
แหล่งเรียนรู้: วัดดอยเงิน
ปี พ.ศ. 2525
แหล่งเรียนรู้: วัดสันตินิคมสันป่าสัก
ปี พ.ศ. 2525
แหล่งเรียนรู้: วัดสันตนิคม
ปี พ.ศ. 2529
โรงเรียน: โรงเรียนบ้านนาแก้วประชารัฐ
ปี พ.ศ. 2537
แหล่งเรียนรู้: โรงงานข้าวแต๋นทวีพรรณ
ปี พ.ศ. 2541
แหล่งเรียนรู้: มนุษย์เกาะคา
ปี พ.ศ. 2546
แหล่งเรียนรู้: โป่งน้ำร้อน เกาะคา
ปี พ.ศ. 2554
แหล่งเรียนรู้: พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาชาวบ้านเฮือนฟองคำทวี
ปี พ.ศ. 2555
แหล่งเรียนรู้: อนุสาวรีย์สมเด็จพระนเรศวรมหาราช อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
ปี พ.ศ. 2564
แหล่งเรียนรู้: พิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ ธรณีวิทยา และธรรมชาติวิทยา จ.ลำปาง
ประวัติความเป็นมา

อำเภอเกาะคาตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2457 แต่เดิมมีชื่อว่า อำเภอสบยาว เนื่องจากที่ตั้งอำเภอเดิมตั้งอยู่บริเวณที่ลำน้ำแม่ยาวไหลมาบรรจบกับแม่น้ำวัง อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเกาะคาปัจจุบันไปทางทิศเหนือ 1 กิโลเมตร คำว่า "บรรจบ" ชาวบ้านพื้นเมืองเรียกว่า "สบ" จึงขนานนามว่า "อำเภอสบยาว" ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2459 ทางราชการได้เปลี่ยนชื่ออำเภอสบยาวเป็น อำเภอเกาะคา เพราะที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ในเขตตำบลเกาะคา

คำว่า "เกาะคา" มีประวัติความเป็นมาคือ บริเวณที่ตั้งตำบลแต่เดิมเป็นทางน้ำของลำน้ำแม่ยาว ซึ่งไหลมาจากทิวเขาขุนตาล (เขาผีปันน้ำ) เขตติดต่อกับจังหวัดลำพูน ผ่านตำบลใหม่พัฒนาและตำบลไหล่หินมาบรรจบกับแม่น้ำวังที่ตำบลเกาะคา ครั้นนานเข้าน้ำได้พัดเอาตะกอนดิน หิน และทราย มากองรวมกันจนกลายเป็นสันดอนทรายขึ้น (สันดอนทราย ชาวบ้านพื้นเมืองเรียกว่า เกาะ) ภายหลังลำน้ำแม่ยาวได้เปลี่ยนทางเดินของร่องน้ำทำให้เกิดสันดอนทรายเป็นบริเวณกว้าง แล้วกลายสภาพเป็นพื้นดินปนทรายซึ่งมีหญ้าคาขึ้นงอกงามเต็มที่ เมื่อมีชาวบ้านไปตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนในบริเวณดังกล่าว ชาวบ้านจึงเรียกว่า "เกาะคา"

วันที่ 23 ธันวาคม 2460 โอนพื้นที่ตำบลเสริมซ้าย ตำบลเสริมขวา ตำบลทุ่งงาม อำเภอสบปราบ ไปขึ้นกับ อำเภอเกาะคา และยุบอำเภอสบปราบ เป็น กิ่งอำเภอสบปราบ ให้มีเขตการปกครองรวม 3 ตำบล คือ ตำบลสบปราบ ตำบลสมัย และตำบลแม่กัวะ ขึ้นกับอำเภอเกาะคา[1]
วันที่ 10 มีนาคม 2496 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสบปราบ อำเภอเกาะคา เป็น อำเภอสบปราบ[2]
วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลเกาะคา ในท้องที่บางส่วนของตำบลเกาะคา[3]
วันที่ 15 สิงหาคม 2504 ตั้งตำบลลำปางหลวง แยกออกจากตำบลเกาะคา ตั้งตำบลวังพร้าว แยกออกจากตำบลเกาะคา[4]
วันที่ 5 ธันวาคม 2504 โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลวังพร้าว ไปตั้งเป็นหมู่ 14 ของตำบลเกาะคา และโอนพื้นที่หมู่ 23 (ในขณะนั้น) ของตำบลเกาะคา ไปตั้งเป็นหมู่ 4 ของตำบลวังพร้าว[5]
วันที่ 24 สิงหาคม 2514 แยกพื้นที่ตำบลทุ่งงาม ตำบลเสริมขวา และตำบลเสริมซ้าย อำเภอเกาะคา ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอเสริมงาม ขึ้นกับอำเภอเกาะคา[6]
วันที่ 24 กรกฎาคม 2516 ตั้งตำบลศาลา แยกออกจากตำบลเกาะคา[7]
วันที่ 13 ธันวาคม 2516 จัดตั้งสภาตำบลลำปางหลวง ในท้องที่ตำบลลำปางหลวงทั้งตำบล
วันที่ 21 สิงหาคม 2518 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเสริมงาม อำเภอเกาะคา เป็น อำเภอเสริมงาม[8]
วันที่ 12 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลนาแส่ง แยกออกจากตำบลนาแก้ว[9]
วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2534 ตั้งตำบลท่าผา แยกออกจากตำบลเกาะคา[10]
วันที่ 22 ธันวาคม 2536 ตั้งตำบลใหม่พัฒนา แยกออกจากตำบลไหล่หิน[11]

สาระน่ารู้เกี่ยวกับอำเภอ
กำลังรวบรวมสาระน่ารู้เกี่ยวกับอำเภอนี้
การเรียนการสอน (อิงอำเภอ)
ยังไม่มีแผนการจัดการเรียนรู้ที่อิงสาระน่ารู้เกี่ยวกับอำเภอ
ยังไม่มีภาพผลงานนักเรียนในหมวดนี้
แหล่งเรียนรู้สำคัญในอำเภอ
วัดพระธาตุลำปางหลวง
วัดพระธาตุลำปางหลวง
องค์ความรู้: 4 เรื่อง
แผนการสอน: 2 แผน
ดูรายละเอียด
พิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ ธรณีวิทยา และธรรมชาติวิทยา จ.ลำปาง
พิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์ ธรณีวิทยา และธรรมชาติวิทยา จ.ลำปาง
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาชาวบ้านเฮือนฟองคำทวี
พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาชาวบ้านเฮือนฟองคำทวี
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
โรงงานข้าวแต๋นทวีพรรณ
โรงงานข้าวแต๋นทวีพรรณ
องค์ความรู้: 2 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
วัดไหล่หินหลวง (วัดเสลารัตนปัพพะตาราม)
วัดไหล่หินหลวง (วัดเสลารัตนปัพพะตาราม)
องค์ความรู้: 5 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
วัดสันตินิคมสันป่าสัก
วัดสันตินิคมสันป่าสัก
องค์ความรู้: 2 เรื่อง
แผนการสอน: 0 แผน
ดูรายละเอียด
โป่งน้ำร้อน เกาะคา
โป่งน้ำร้อน เกาะคา
องค์ความรู้: 0 เรื่อง
แผนการสอน: 0 แผน
ดูรายละเอียด
อนุสาวรีย์สมเด็จพระนเรศวรมหาราช อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
อนุสาวรีย์สมเด็จพระนเรศวรมหาราช อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
วัดวังพร้าว
วัดวังพร้าว
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
เขาส่องกระจก ถ้ำผาบ่อง
เขาส่องกระจก ถ้ำผาบ่อง
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
วัดสันตนิคม
วัดสันตนิคม
องค์ความรู้: 0 เรื่อง
แผนการสอน: 0 แผน
ดูรายละเอียด
มนุษย์เกาะคา
มนุษย์เกาะคา
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
วัดดอยเงิน
วัดดอยเงิน
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
วัดศาลาไชย
วัดศาลาไชย
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 1 แผน
ดูรายละเอียด
วัดพระธาตุดอยฮาง
วัดพระธาตุดอยฮาง
องค์ความรู้: 0 เรื่อง
แผนการสอน: 0 แผน
ดูรายละเอียด
วัดศาลาบัวบก
วัดศาลาบัวบก
องค์ความรู้: 0 เรื่อง
แผนการสอน: 0 แผน
ดูรายละเอียด
วัดพระธาตุจอมปิง
วัดพระธาตุจอมปิง
องค์ความรู้: 1 เรื่อง
แผนการสอน: 6 แผน
ดูรายละเอียด
วัดศาลาบัวบก : ศูนย์รวมจิตใจและภูมิปัญญาชุมชนลำปาง
องค์ความรู้: 0 เรื่อง
แผนการสอน: 0 แผน
ดูรายละเอียด
วัดศาลาบัวบกเป็นศาสนสถานเก่าแก่ (สร้าง พ.ศ.2459) ในอำเภอเกาะคา จ.ลำปาง มี
วัดศาลาบัวบกเป็นศาสนสถานเก่าแก่ (สร้าง พ.ศ.2459) ในอำเภอเกาะคา จ.ลำปาง มี
องค์ความรู้: 0 เรื่อง
แผนการสอน: 0 แผน
ดูรายละเอียด
วัฒนธรรมร่วมและภูมิปัญญาท้องถิ่น
Cover
ความเชื่อ
งานปอยข้าวสังฆ์บ้านแม่แสลม
วัฒนธรรมร่วมทุกพื้นที่
มีแผนการสอนอ้างอิง: 0 แผน
Cover
ประเพณีและเทศกาล
ถ้ำแจ้ง อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง [สำนักสงฆ์ถ้ำแจ้ง]
วัฒนธรรมท้องถิ่นเฉพาะ
มีแผนการสอนอ้างอิง: 0 แผน
Cover
ประเพณีและเทศกาล
ไหว้พระ 5 วัด จังหวัดลำปาง
วัฒนธรรมร่วมทุกพื้นที่
มีแผนการสอนอ้างอิง: 1 แผน
Cover
อาหารและยา
ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) อาหารพื้นเมืองล้านนาที่ทรงคุณค่า
วัฒนธรรมร่วมทุกพื้นที่
มีแผนการสอนอ้างอิง: 2 แผน
การเรียนการสอน (อิงวัฒนธรรมร่วม)
ชื่อแผน / สาระสำคัญ (ย่อ) รูปแบบการสอน ตัวชี้วัด ผู้จัดทำ / อ้างอิงวัฒนธรรม จัดการ
ประวัติศาสตร์ในชุมชนท่าแหน
นักเรียนสามารถสืบค้นประวัติความเป็นมาของวัดในชุมชนของตนเองได้
Competency-Based & Concept-Based Learning ส 4.1 ป.6/1 เพชรไพริณ สร้อยพาน อ้างอิง: ไหว้พระ 5 วัด จังหวัดลำปาง
ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ ศรัทธาแห่งล้านนาและอัตลักษณ์ชุมชน
ประเพณีสรงน้ำพระธาตุเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญของชาวล้านนา มีความเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา ความเชื่อเรื่องพระธาตุประจำปีเกิด และวิถีชีวิตของชุมชน การสืบทอดประเพณีดังกล่าวสะท้อนให้เห็นพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ความศรัทธา ความสามัคคี และอัตลักษณ์ของชุมชนล้านนาที่สืบต่อกันมาหลายร้อยปี
Problem-Based Learning (PBL) ส 4.3 ม.2/1 ชยุตพงศ์ ชัยแก้ว อ้างอิง: ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ : ศรัทธาแห่งล้านนาที่เชื่อมโยงผู้คน วัด และชุมชน
ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) ร่องรอยการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมในล้านนา
ข้าวเงี้ยว หรือ ข้าวกั้นจิ้น เป็นอาหารพื้นบ้านล้านนาที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมไทใหญ่ (เงี้ยว) ซึ่งเข้ามาตั้งถิ่นฐานและติดต่อค้าขายในดินแดนล้านนาในอดีต อาหารชนิดนี้สะท้อนให้เห็นถึงการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม การปรับตัวของผู้คน และพัฒนาการทางสังคมของล้านนา โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดลำปางที่เป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างล้านนาและรัฐฉาน การศึกษาข้าวเงี้ยวจึงเป็นการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ผ่านวัฒนธรรมอาหาร ซึ่งช่วยให้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน สังคม และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
5E (Inquiry-Based Learning) ส 4.3 ม.2/1 ชยุตพงศ์ ชัยแก้ว อ้างอิง: ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) อาหารพื้นเมืองล้านนาที่ทรงคุณค่า
ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) ภูมิปัญญาอาหารล้านนา
ข้าวเงี้ยว หรือข้าวกั้นจิ้น เป็นอาหารพื้นบ้านของชาวล้านนาที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมไทใหญ่ (เงี้ยว) สะท้อนภูมิปัญญาการใช้วัตถุดิบในท้องถิ่น การถนอมอาหาร และวิถีชีวิตของผู้คนในอดีต จนกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
GPAS 5 Steps ส 4.3 ป.4/3 ชยุตพงศ์ ชัยแก้ว อ้างอิง: ข้าวเงี้ยว (ข้าวกั้นจิ้น) อาหารพื้นเมืองล้านนาที่ทรงคุณค่า
ยังไม่มีภาพผลงานนักเรียนในหมวดนี้
โรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการ
โรงเรียนบ้านนาแก้วประชารัฐ
อนุบาลเกาะคา (น้ำตาลอนุเคราะห์)
บ้านศาลาสามัคคี
ศาลาวิทยา
วังพร้าววิทยา
วัดนาแก้ว
บ้านจอมปิง
สบต๋ำวิทยา (แปงภักดีอุปถัมภ์)
บ้านสองแควใต้
วัดหาดปู่ด้าย
ชุมชนวัดพระธาตุลำปางหลวง
บ้านท่าผา
ไหล่หินราษฎร์บำรุง
บ้านดอนธรรม
บ้านทุ่งขาม